Veel tantrabegeleiders zullen het herkennen: in tantragroepen willen mannen* een intiemer onderdeel in een tweetal vaak het liefst samen met een vrouw doen en niet met een man.

Daar waar vrouwen het vaak prima vinden om een intiemere oefening of meditatie met een vrouw te doen en sommige vrouwen dan zelfs blij of opgelucht zijn, ligt dit voor veel mannen anders.

Natuurlijk, er zijn (hetero)mannen** die zich in tantragroepen direct helemaal comfortabel voelen in het intieme, fysieke contact met een andere man. Maar het merendeel van de mannen voelt hier ongemak bij, zeker in het begin.

En zelfs als mannen er na een tijd meer aan gewend zijn geraakt, blijven ze vaak een voorkeur houden voor het ontmoeten van vrouwen in de oefeningen en meditaties.

Voor (hetero)vrouwen geldt zo’n voorkeur richting het andere geslacht beduidend minder sterk.

Mogelijke oorzaken
Zelf zie ik als tantrabegeleider regelmatig mannelijke deelnemers die teleurgesteld en/of gespannen ogen als ze voor een intiemere oefening of meditatie bij een andere man uitkomen.
Meestal accepteren deze mannen de situatie, al lijken ze vaak wel minder diep in de ervaring te zakken dan wanneer ze dezelfde oefening met een vrouw doen. Heel soms roept het bij een man zoveel weerstand op dat hij liever niet meedoet met de oefening.

In korte workshops is er doorgaans niet zo veel tijd om dit ongemak uitgebreid te bespreken. Maar in langere trainingen heb ik mannen regelmatig wat horen delen over hun ongemakkelijke gevoelens rond het intiemere contact met elkaar.

Tijd dus om hier eens een blog aan te wijden. Een aantal ervaringsdeskundige mannen heeft gelukkig meegedacht, waarvoor mijn grote dank!

Nog even voor de duidelijkheid: ik refereer in dit artikel aan tantragroepen waar deelnemers regelmatig meditaties en oefeningen in tweetallen doen. Deze onderdelen kunnen intiem zijn, met ruimte voor fysiek contact en/of een energie-uitwisseling, maar zonder seksuele handelingen.

1. Biologie & heteronormativiteit
Op de vraag waarom veel mannen een sterke voorkeur hebben voor het doen van intiemere oefeningen met vrouwen, antwoordt een aantal (hetero-)mannen zelf: Ik val op vrouwen en mijn verlangen naar intiem contact met een vrouw in een tantragroep is dus logisch. Het is gewoon ‘de biologie’.

Dat klinkt inderdaad logisch, maar tegelijkertijd ervaren veel (hetero-)vróuwen dit dus niet zo. Bij hen leidt diezelfde ‘biologie’ blijkbaar niet tot een selectieve voorkeur richting het andere geslacht bij het doen van oefeningen in tweetallen.

Wel past het argument van de biologie bij de heteronormatieve overtuiging die lange tijd in tantrakringen heerste, namelijk dat (seksuele) energie eigenlijk alleen – of: het beste – tussen een mannenlichaam en een vrouwenlichaam kan stromen.

Deze overtuiging staat de laatste jaren echter steeds meer ter discussie. Er zijn immers genoeg mensen die hier andere ervaringen in hebben.

Zelf gaan wij er bij Bliss vanuit dat in iedere ontmoeting – ongeacht gender – de (levens)energie op een unieke manier kan stromen.

Een man die intussen ook voorbij ‘de biologie’ kan kijken, zegt hierover:

Een contactoefening met een vrouw voelt voor mij als thuiskomen. Het geeft me ontspanning en bevestiging in mijn mannelijkheid en daar voel ik me al snel comfortabel bij. Dus het is heel logisch eigenlijk dat mijn mind en mijn lijf liever bij een vrouw uitkomen.
Maar ik verlang ook naar een betere verbinding met mensen in het algemeen en de wereld om mij heen. Ik heb weinig mannelijke vrienden en nauwelijks fysiek contact met mannen. Ik mag dus ook mijn verbinding met mannen versterken. Daar ligt een grote uitdaging en is dus ook een reden om me met tantra bezig te houden. Een oefening met een man is voor mij spannend en echt ‘out of my comfort zone’. Dus als ik met een man uitkom, voel ik als eerste ongemak en moet ik een bruggetje over. Maar ik ben dankbaar dat ik op dat moment uitgedaagd wordt, weer iets kan leren en mezelf verder kan ontwikkelen. Soms zoek ik dus bewust een man op, omdat ik dit juist wil leren. Ook al hunkert een ander deel in mij naar een vrouw.

2. Conditioneringen & angsten
Een tweede mogelijke reden dat mannen in tantra een voorkeur voor vrouwen, of moeten we zeggen: een afkeur voor mannen, hebben, is dat intimiteit tussen (hetero-)mannen in onze cultuur geen vanzelfsprekendheid is.

Veel mannen doen in hun leven weinig ervaring op met zachte fysieke en emotionele intimiteit met een andere man. Zo beleven de meeste jongens als kind gemiddeld genomen vermoedelijk minder intimiteit en zacht contact met hun vader dan met hun moeder. Ook onder pubers en volwassenen is het in onze cultuur niet gangbaar dat (hetero-)mannen elkaar in intiem, zacht contact ontmoeten.

Mede hierdoor ontwikkelen de meeste mannen gedurende hun leven een minder breed spectrum van intimiteit dan vrouwen. Dit maakt wat hun ontdekkingstocht in intimiteit binnen tantra wellicht wat ingewikkelder maar het kan ook meer nieuwe ervaringen opleveren.

Verder noemde ik eerder al dat (seksuele) levensenergie in principe in iedere ontmoeting kan gaan stromen. Dus ook als een heteroman een oefening met een man doet.
Als deze energie als ‘opwinding’ wordt ervaren of geïnterpreteerd, kan dat in het begin voor sommige mannen best een schok zijn. Zeker als een man bewust of onbewust oordelen of angsten rondom homoseksualiteit heeft. Dit taboe speelt onder mannen sterker dan onder vrouwen.

Het is dus niet vreemd dat veel mannen bij een intieme tantra-oefening met een andere man (in eerste instantie) ongemak ervaren en dat ze hier aan moeten wennen. In het begin zien ze vaak ook niet wat de waarde kan zijn van dit soort contacten, maar na enige tijd kan dit veranderen. Zoals deze man:

In eerste instantie was ik in tantraworkshops- zoals zoveel mannen – geneigd om alleen maar vrouwen op te zoeken. Intussen is dat veranderd en maak ik contact met iedereen. Nu wil ik zelfs ook graag mannelijke energie tegenkomen in duo-oefeningen. Daar zit geen schaamte meer op. Soms kom ik weerstand bij de ander tegen, als ik voor een man wil kiezen. Vooral in groepen waar minder ervaring is met tantra. Dat maakt dat ik toch nog vaker voor een vrouw kies, terwijl ik dat niet altijd wil. Dat is soms best jammer. Ik vind de mannelijke energie prettig en merk dat duo-oefeningen mij helpen om mij ook bij mannen meer open te stellen. Toch heb ik ook bij mannen voorkeuren. Ik zal minder snel een oefening gaan doen met een man die vooraf al heeft uitgesproken liever met vrouwen te werken of waarvan ik gemerkt heb dat hij heel controlegericht is terwijl ik graag in overgave ontmoetingen aanga. Mijn voorkeur gaat toch wel uit naar de warmere of zachtere mannen.

3. Veiligheid
Een derde reden voor de voorkeur van mannen richting vrouwen heeft volgens mij te maken met veiligheid.

Mannen krijgen nog altijd – impliciet of expliciet – eerder de boodschap dat ze krachtig, hard en sterk moeten zijn dan dat ze hun (zachte) emoties mogen tonen.
Hoewel mannen die aan tantra gaan doen dat patroon waarschijnlijk willen doorbreken, vinden ze het in eerste instantie toch vaak spannend om gevoelens te tonen, kwetsbaar te zijn, zich te ontspannen in een zacht, intiem contact en zich over te geven aan de energie die in tantra kan gaan stromen.

Het kan goed dat een man zich bij dit alles sneller op zijn gemak voelt bij een vrouw, omdat vrouwen in onze cultuur gemiddeld genomen meer gewend zijn aan ‘voelen’, afstemmen en empathie tonen. Daarbij worden mannen vaak eerder als onveilig ervaren dan vrouwen, zowel door vrouwen als door mannen zelf. Dat is niet zo vreemd: mannen zijn gemiddeld genomen vaker dan vrouwen dader als het gaat om fysiek of seksueel geweld.

Een man voelt zich dus mogelijk bij een vrouw eerder veilig, welkom en geaccepteerd om zijn gevoelens te tonen, kwetsbaar te zijn, maskers te laten zakken en zich over te geven aan de energie van een ontmoeting.

En toch, hoe mooi is het als mannen op een gegeven moment ontdekken dat ze ook bij en voor elkaar veiligheid kunnen creëren. Zoals deze man:

Laatst voelde ik me na een ritueel in een tantraretreat heel open, ontspannen en liefdevol. Ik voelde me geïnspireerd om mijn eigen ongemak rond fysiek contact met mannen wat uit te dagen en ging in een deelcirkel tegen de man naast me aan zitten (met consent). Tevens nodigde ik een andere man die erg verdrietig was uit om in mijn schoot te komen liggen. Het was mooi om zo met de mannen te kunnen verbinden en als broeders onderling voor elkaar te zorgen. Daarnaast gaf het me een warm gevoel, het idee dat de vrouwen in de groep mogelijk ook wat meer kunnen ontspannen en zich veilig voelen, als wij als mannen onderling ook comfortabel zijn met elkaar.

Wat is de waarde?
Er zijn dus verschillende mogelijke redenen waarom veel mannen in tantragroepen liever met een vrouw oefenen dan met een man en waarom zij vaak ongemak ervaren als ze toch bij een man uitkomen.

In sommige tantragroepen (zeker waar tantramassage het belangrijkste onderdeel is) wordt – wellicht om deze reden – altijd in man-vrouwkoppels of vrouw-vrouwkoppels gewerkt. Het mannenongemak wordt dan dus vermeden.

Persoonlijk vind ik het een gemiste kans als deelnemers in tantra alleen maar mensen van het andere geslacht ontmoeten, maar begeleiders zijn natuurlijk vrij om dit zo te organiseren.

Zelf zie ik ongemak (intussen) liever als een mooie kans tot groei. In tantra schuurt het immers wel vaker en ‘zonder wrijving geen glans’.

In plaats van het ongemak te vermijden (door alleen in man-vrouw tweetallen te werken) vind ik het juist krachtig als mannen kunnen ontdekken hoe waardevol het contact met een andere man kan zijn. En daarnaast: zijn we uiteindelijk niet allemaal vooral ménsen?

Dit is ook wat de mannen die hebben meegewerkt aan dit artikel expliciet benadrukken. Zij zien het contact met andere mannen intussen als een verrijking van hun leven, hoe uitdagend het misschien soms ook was of nog steeds is.

Ik merk dat ik, door de intimiteit met mannen meer te ontdekken, veel beter in mijn eigen kracht kom en dat de leegheid en het gestuwde verlangen naar contact met vrouwen hierdoor verdwijnen. Ik heb tot een aantal jaar geleden de heilige overtuiging gehad dat ik knuffelen en intiem contact met een vrouw nodig had om te kunnen ontspannen. Dat gaf een hele onprettige afhankelijkheid. Ik ben blij dat ik dit nu anders ervaar.

Als vrouw kan ik hier nog aan toevoegen dat als de mannen in een groep ontspannen en comfortabel met elkaar zijn, dit meestal een positief effect op de hele groep heeft. Als de mannen in een groep alleen gefocust zijn op de vrouwen, kan dat bij de vrouwen een spanning geven. Wellicht vanuit het gevoel: Blijkbaar moeten wij de mannen iets bieden wat ze niet in zichzelf of bij elkaar kunnen vinden. Als deze dynamiek van zoeken en uitreiken rustiger wordt of zelfs wegvalt, geeft dat ontspanning in de hele groep, zo is mijn ervaring.

Ongemak draaglijk houden
Goed. Tantra mag dus schuren.

Laten we daarom de mannen gewoon maar uithangen in hun ongemak, als ze dat tegenkomen?

Niet helemaal.

Er zitten immers ook grenzen aan de spanning die mensen in een tantraworkshop kunnen dragen. Zeker als tantra nieuw voor ze is. Als het ongemak voor zo’n grote spanning zorgt dat iemand zich niet meer kan ontspannen, zwaar getriggerd raakt en/of om die reden ook nooit meer terug wil komen, dan is dat niet wat we willen.

Bij Bliss kiezen wij er daarom bewust voor om deelnemers in de oefeningen verschillende mensen te laten ontmoeten. Vaak gebeurt dat door ze in een gemengde binnen- en buitenkring een of meerdere keren te laten doorschuiven. Zo ontmoeten ze vrijwel altijd ook mensen van verschillende genders.

Mannen die andere mannen (nog) spannend vinden, wennen zo stap voor stap aan het contact met elkaar. En sowieso went iedereen aan de situatie dat we in tantra niet alleen maar onze ‘favoriete maatjes’ voor de oefeningen opzoeken, maar dat je iedereen kunt tegenkomen. Van iedere ontmoeting kan immers weer iets unieks geleerd worden.

Tips voor mannen
Als jij je als man herkent in het ongemak waar dit artikel over gaat, dan hopen we dat je toch of júist geïnspireerd raakt om met tantra te starten of ermee door te gaan.

Vervolgens hopen we dat je in de tantragroepen die je bezoekt bewust regelmatig de andere mannen gaat of blijft opzoeken. Niet alleen in de pauzes of bij de sharings, maar juist ook bij de meer intieme oefeningen.

Als je vervolgens bij een man bent uitgekomen en spanning in jezelf opmerkt, spreek dat dan gewoon uit. Grote kans dat de ander het herkent of die spanning juist niet (meer) heeft, waardoor jij ook weer meer kunt ontspannen. Eventuele grenzen kun je natuurlijk ook benoemen, als dat je helpt om meer te kunnen ontspannen. Bijvoorbeeld: ik denk dat ik fysiek contact toch wat te spannend vindt nu, dus vind je het oké als we dat achterwege laten?
Een volgende keer voelt het misschien al weer anders en kun je je grens wellicht wat oprekken.

Als je juist een oefening of meditatie met een vrouw doet, kun je misschien eens de bekende verhoudingen omdraaien. Dus als je bij een meditatie in shiva/shakti (yab yum) in elkaars schoot gaat zitten, mag jij (als jullie gewicht dat toelaat) ook eens in haar schoot zitten in plaats van andersom. Jij hoeft als man niet altijd de spaceholder of de drager te zijn. Laat jezelf eens dragen door een vrouw en ervaar wat dat met je doet. Ook voor de betreffende vrouw kan dit mooi en waardevol zijn.

En even heel iets anders: als je vader bent (of dat op een dag wordt) is het prachtig als je bewust omgaat met het fysieke contact met je zoon of zonen. Dus stoei niet alleen met je zoon maar zorg ook voor voor tederheid en zachtheid in jullie contact, zodat jouw zoon op natuurlijke wijze gewend raakt aan verschillende vormen van contact met een man, waaronder ook zacht.

Je mag je verder realiseren dat je met dit alles niet alleen jezelf en de jongens en mannen om je heen bijzondere ervaringen kan geven. Je levert namelijk ook een bijdrage aan positieve, liefdevolle contacten tussen mannen op een collectief niveau, dus for the benefit of all being. Dank je wel daarvoor.

Tips voor vrouwen
Als vrouw kun je in tantraworkshops hopelijk met compassie kijken naar de mannen die zich mogelijk (nog) ongemakkelijk met elkaar voelen, zonder het per se voor hen te gaan oplossen. Geef ze de ruimte om elkaar te ontmoeten en waardeer het dat ze moeite doen om door hun ongemak heen te bewegen. Hun onderlinge ongemak is niet alleen iets individueels, het is ook iets collectiefs wat al vele generaties oud is.

Als jij zelf een duo-oefening of -meditatie met een man doet, kun je kijken of je soms eens de bekende rolverdeling kunt omdraaien. Misschien reken je er bewust of onbewust altijd op dat jij in overgave mag gaan en dat de man wel de spaceholder in de ontmoeting zal zijn. Of dat jij altijd in zijn schoot komt te zitten, als jullie in de shiva-shakti houding gaan zitten. Draai het eens om en kijk hoe het is om zelf de spaceholder te zijn en om een man te mogen ‘dragen’.

Tips voor tantrabegeleiders
Het mag duidelijk zijn dat wij het bij Bliss waardevol vinden als deelnemers veel verschillende mensen kunnen ontmoeten, waaronder ook verschillende genders.

Als begeleider kun je dit faciliteren door de keuze voor een maatje niet altijd vrij te houden, maar regelmatig door ‘het toeval’ te laten bepalen. Zo voorkom je dat mensen binnen hun comfortzone blijven en hun maatje steeds binnen een beperkt voorkeurskringetje kiezen.
Wel moet gezegd worden dat deze werkwijze gemakkelijker te hanteren is bij tantrameditatiegroepen, waar er verschillende soorten onderdelen zijn, dan bij tantramassagegroepen, waar er vaak één groot hoofdonderdeel is: de massage.

Verder dien je uiteraard oog te hebben voor het feit dat sommige deelnemers misschien even wat hulp nodig hebben bij het omgaan met hun ongemak richting een maatje. Iets wat er dus ook los van gender kan zijn. Zo kun je deelnemers bijvoorbeeld, nadat ze een nieuw maatje voor een oefening hebben gevonden, even de tijd geven om eventueel ongemak en spanning te benoemen, evenals eventuele grenzen. Zo kan er in ieder duo een unieke ontmoeting plaatsvinden binnen de grenzen die op dat moment gewenst zijn.

Merk je verder dat je zelf ongemak ervaart bij het ongemak van je deelnemers? Dan is het de moeite waard om dit voor jezelf te onderzoeken en te kijken hoe je dat ongemak kunt dragen. Voor mij was het schrijven van dit artikel onderdeel van het dealen met mijn eigen ongemak.

Hoe jammer zou het immers zijn als je vanwege je eigen ongemak maar blijft kiezen voor de bekende (man-vrouw) weg. Je ontneemt daarmee een aantal deelnemers (en misschien ook jezelf) een boeiend leerproces.

Tot slot
Het ongemak bij man-man intimiteit in tantra is begrijpelijk én een kansrijk thema. Wanneer mannen de moed vinden om voorbij het eerste ongemak te gaan, kunnen ze diepe verbinding, veiligheid en broederschap ervaren. Dit verrijkt niet alleen henzelf, maar ook de dynamiek in tantragroepen en, breder nog, de manier waarop mannen in de samenleving met elkaar omgaan.

Laten we eindigen met de woorden van deze man:
Ik heb intussen zo veel mooie en ontspannen dingen in het contact met andere mannen meegemaakt. Bij events zoals Ecstatic Dance, Tantric Flow, knuffelworkshops of open spaces in tantra zijn er zeker ook altijd mannen die niet alleen ‘voor de vrouwen gaan’. Er zijn genoeg mannen die zich af kunnen stemmen op de ander en met wie ik heerlijk in ontspanning kan spelen, gewoon blij en zonder veel gedachten of angsten. Wat een rijkdom.

Noten
* In dit artikel spreek ik, Wendy (cis-heterovrouw), over mannen en vrouwen, waarbij ik me er bewust van ben dat er ook mensen zijn die zichzelf niet duidelijk tot een van beide groepen rekenen.
** Ik heb het in dit artikel over ongemak onder heteromannen, maar dat wil niet zeggen dat bi- of homomannen geen ongemak ervaren als ze in een tantraworkshop met een (meestal hetero-)man uitkomen. Dit heeft mogelijk andere oorzaken (zoals angst voor oordelen), maar kan evengoed spelen.